Bu görselde bir Twitter (şimdi X) gönderisi yer alıyor. Gönderi, 1984 yılında Bernie Goetz isimli beyaz bir adamın New York metrosunda dört siyahi genci silahla yaralamasını anlatıyor. Yazıda, olayın ardından "magazin basınının Goetz'i bir kanun kaçağı kahraman olarak sunduğu ve bunun modern sağın ırksal şikayet siyasetine zemin hazırladığı" iddia ediliyor. Ancak görselin altındaki "Okuyucular bilmeniz gereken bağlam ekledi" bölümü, olayın farklı bir yönünü ortaya koyuyor. Bu eklenen bağlama göre, o dört genç, Goetz'i soymaya niyetli olduklarını ve ikisinin tornavidayla silahlı olduğunu itiraf etmiş. **Şaka veya İroninin Açıklaması:** Buradaki espri, gönderinin ilk kısmında sunulan anlatım ile "okuyucuların eklediği bağlam" arasındaki çelişkiden kaynaklanıyor. * **Gönderinin İddiası:** Goetz'in olayı, ırksal gerilimi körükleyen, sağın bir kahramanı haline getirilmesi gereken bir durum olarak sunuluyor. Goetz'in eylemi, herhangi bir haklı sebep olmaksızın gerçekleştirilmiş gibi ima ediliyor. * **Eklenen Bağlam:** Goetz'in kendini savunmak zorunda kaldığını ve gençlerin saldırı niyetinde olduğunu belirtiyor. Bu, Goetz'in eylemine farklı bir meşruiyet zemini kazandırıyor. Yani şaka, gönderinin basit ve tek yönlü anlatımının, olayın daha karmaşık ve farklı bir yorumuyla çürütülmesinden ve bu durumun X platformunun "okuyucu bağlamı ekleme" özelliği aracılığıyla ironik bir şekilde ortaya konulmasından kaynaklanıyor. Gönderiyi paylaşan kişi muhtemelen Goetz'i modern sağın ırkçı söylemlerinin bir sembolü olarak göstermeye çalışırken, platformun kendi kullanıcıları tarafından olayın farklı boyutları eklenerek bu iddia zayıflatılıyor. Bu durum, "söylem" ile "gerçekler" arasındaki farkı ortaya koyuyor.

Fotoğrafta, X.com isimli bir platformda yer alan bir gönderi görülüyor. Gönderiyi paylaşan "Meg" isimli kullanıcı, "reminder that this is about slavery, not just an aesthetic quote to use for fandoms" (Bunun kölelik hakkında olduğunu, sadece fandomlar için estetik bir alıntı olmadığını hatırlatın) şeklinde bir yorum yapıyor. Altında ise "Hoops" isimli başka bir kullanıcının paylaştığı bir fotoğraf var. Bu fotoğrafta, bir anıta işlenmiş "IN MEMORY OF THOSE WHO CHOSE THE SEA" (Denizi seçenlerin anısına) yazısı bulunuyor. Bu gönderinin altında ise "Readers added context they thought people might want to know" (Okuyucular, insanların bilmek isteyebileceğini düşündükleri bir bağlam ekledi) şeklinde bir notla birlikte bir açıklama yer alıyor: "This is a memorial to a local fisher-man and those who willingly chose to work at sea" (Bu, yerel bir balıkçı ve gönüllü olarak denizde çalışmayı seçenlerin anısına yapılmış bir anıttır). **Şaka kısmına gelince:** Şaka, ilk kullanıcının ("Meg") gönderdiği yorumdan kaynaklanıyor. "Meg", "Denizi seçenlerin anısına" yazısının, tarihteki köleliğe atıfta bulunan bir metin olduğunu ve bazı kişilerin bunu sadece edebi veya estetik bir alıntı olarak kullanmasının yanlış olduğunu ima ediyor. Ancak alttaki "Hoops" isimli kullanıcının gönderdiği ek bağlamda, bu anıtın aslında kölelikle değil, denizde çalışmayı gönüllü olarak seçmiş balıkçıların anısına yapıldığı belirtiliyor. Yani şaka, Meg'in bir şeyin kölelikle ilgili olduğunu düşündürürken, aslında bambaşka ve daha masum bir anıttan bahsedildiğinin ortaya çıkmasıyla oluşuyor. Meg'in yorumu yanlış anlaşılmaya yol açmış veya bağlamı tam bilmeden bir yorum yapmış gibi duruyor.

Bu fotoğrafta üzerinde "DEPARTMENT OF WAR T-SHIRT" yazan lacivert bir tişört yer alıyor. Tişörtün göğüs kısmında ise bir amblem bulunuyor. Amblemde bir kartal, Amerikan bayrağı renklerinde bir kalkan ve iki adet tüfek yer alıyor. Amblemin etrafında ise "DEPARTMENT OF WAR" ve "UNITED STATES OF AMERICA" yazıları yer alıyor. Tişörtün altında ise "AVAILABLE IN 3 COLORS" (3 Renkte Mevcut) yazısı bulunuyor. Bu görseldeki espri, ABD'de savaş bakanlığının artık Savunma Bakanlığı (Department of Defense) olarak adlandırılmasıdır. Yani, "DEPARTMENT OF WAR" ifadesi artık tarihsel bir terimdir ve bu tişört, bu eski adı kullanarak ironi ve nostalji yaratıyor. Aynı zamanda, bu eski ismin hala tişört tasarımlarında kullanılması, hem askeri geçmişe bir gönderme hem de günümüzdeki politik duruma karşı bir yorum olarak algılanabilir.

Elbette, fotoğrafı ve espriyi Türkçe olarak açıklayayım: **Fotoğrafta Ne Var?** Fotoğrafta, Özgürlük Anıtı'nın (Lady Liberty) bir görüntüsü, Twitter veya X gibi bir sosyal medya platformunda paylaşılmış bir gönderi ve bu gönderiye eklenen bir "Topluluk Notları" bölümü yer alıyor. Gönderiyi paylaşan kişi, "O bir erkek, kadın değil" şeklinde bir yorum yapmış. Topluluk Notları, gönderinin içeriğiyle ilgili ek bilgi sunuyor ve Özgürlük Anıtı'nın bir kadın figürü olduğunu ve Romalı özgürlük tanrıçası Libertas'tan esinlendiğini açıklıyor. **Espri Nerede?** Espri, gönderiyi paylaşan kişinin Özgürlük Anıtı'nın cinsiyetini yanlış yorumlamasından kaynaklanıyor. Kişi, Özgürlük Anıtı'nın bir kadın figürü olmasına rağmen, bunun bir erkek olduğunu iddia ediyor. Bu, ironik bir durum yaratıyor çünkü Topluluk Notları, anıtın gerçekte ne olduğunu açıklayarak kişinin iddiasını çürütüyor. Bu durum, kişinin bilgisizliğine veya bilerek yanlış bilgi yaydığına işaret ediyor.

Fotoğrafta, Twitter benzeri bir sosyal medya uygulamasından alınmış bir ekran görüntüsü var. Bir kullanıcı, "250 yıldan uzun süre varlığını sürdüren bir ulus yok, Amerika 2025'te 250. yılını kutlayacak, sonraki 4 yıl çok ilginç olacak" şeklinde bir gönderi paylaşıyor. Altında ise bir başka kullanıcının, "Benim yerel pub'ım senin ülkenden daha eski" şeklinde bir cevap verdiği görülüyor. **Şakanın Açıklaması:** Şaka, Amerika'nın göreceli olarak genç bir ülke olmasına ve gönderiyi paylaşan kişinin sanki bu durumun bir sorun olduğunu ima etmesine dayanıyor. Cevap veren kişi, "pub"ının (bar) ülkenin kendisinden daha eski olduğunu söyleyerek, ulusun yaşını küçümsüyor ve aslında Amerika'nın tarihiyle dalga geçiyor. Bir pub'ın (bar) bir ülkeden daha uzun yaşaması, ülkenin tarihindeki göreceli kısalığı vurgulayan mizahi bir ifade.

Fotoğrafta, ağzı açık, dehşete kapılmış bir adamın yüzü görülüyor. Üzerinde sarı bir yelek ve mavi bir üniforma var. Fotoğraftaki metin, "Alpha erkekler, favori Yunan filozoflarının eşcinsel femboy olduğunu öğrendiklerinde" şeklinde. Şaka, "alpha erkek" olarak bilinen, maskülen ve geleneksel olarak "erkeksi" davranışları benimseyen erkeklerin, hayran oldukları Yunan filozoflarının eşcinsel olduğu ve femboylerden hoşlandığı bilgisiyle şaşkına döndüklerini veya hayal kırıklığına uğradıklarını ima ediyor. Bu durum, bu erkeklerin değerleriyle çelişiyor gibi görünerek mizahi bir durum yaratıyor.

Fotoğrafta, elinde bir telefon tutan bir kişi görülüyor. Telefonda "hentai yüzü" (animasyon tarzında cinsel olarak kışkırtıcı yüz ifadesi) çizimi açık. Kişi, bu telefonu antik Mısır hiyerogliflerinin bulunduğu bir taşın önünde tutuyor. **Şaka:** Şaka, modern ve genellikle müstehcen bir kültür öğesi olan "hentai yüzü" ile, çok eski bir medeniyet olan Mısır'ın antik eserlerinin yan yana getirilmesinden kaynaklanıyor. Bu, iki farklı zaman dilimini ve kültürü bir araya getirerek komik bir tezat oluşturuyor. Antik Mısır'ın tarihsel ve kültürel önemi ile modern internet kültürünün karşılaştırılması, beklenmedik bir mizah unsuru yaratıyor. Yani, tarihin ve popüler kültürün tuhaf bir birleşimi diyebiliriz.

Görüntü, Twitter'da bir paylaşım. Paylaşım, Brezilyalı besteci, şarkıcı ve şair Cazuza'nın ölümüne ilişkin bir haberi içeriyor. Haber, Cazuza'nın bir konser sırasında sigara içerken, "Tanrım, bu senin olsun" diyerek dumanı havaya üflediğini ve 32 yaşında akciğer kanseri nedeniyle öldüğünü söylüyor. Ancak, paylaşımda daha sonra eklenen bilgiler, Cazuza'nın akciğer kanseri değil, AIDS'in neden olduğu sepsis nedeniyle öldüğünü ortaya koyuyor. Bu, Cazuza'nın ölümüne ilişkin ilk duyurudaki yanlış bilgilendirmenin ve haberin daha sonra düzeltilmesinin yaratıcılığı ve ironisini vurgulayan bir mizah örneğidir. "Tanrım, bu senin olsun" ifadesi, Cazuza'nın hayatının ve ölümünün trajik bir ironisiyle karşılaştırılarak bir espri unsuruna dönüştürülmüştür. Önceki haberdeki yanlış bilgiyle, haberin gerçeği yansıtmamasından ve daha sonra düzeltilmesinden kaynaklanan ironik durum gülünç bir hale getirilmiştir.

Resimde, antik çağlarda, muhtemelen taş devrinde, çıplak veya az giyinmiş iki adamın, elinde taş veya benzeri bir şey tutarak birbirlerine karşı savunma pozisyonunda oldukları görülüyor. Arka planda ise tahıl tarlası var. Resmin altındaki yazı, "insanlar silahlar yasaklanırsa birbirlerini öldürmezdi" şeklinde. Bu, "silahların yasaklanmasıyla şiddetin önleneceğine dair" bir ironiyi vurgulamak için yapılan bir mizah örneği. Resim, tarih öncesinde bile insanın şiddete eğiliminin olduğunu ve silahların yokluğunda da çatışmaların yaşanabileceğini komik bir şekilde ortaya koyuyor. Ciddi bir mesajın tersine çevrilmiş ve ironik olarak sunulmuş haliyle şiddetin kaynağının sadece silahlarda olmadığı, aynı zamanda insan doğasında da olabileceği vurgulanıyor.

Resimde Yunanistan'ın bir haritası ve haritanın üzerinde, Kıbrıs'ın kırmızı renkle vurgulandığı görülüyor. Bu, "Kıbrıs, Yunanistan'a ait" gibi bir mizah içeren bir durum veya iddiaya gönderme yapıyor. Kıbrıs, bir adadır ve coğrafi olarak Yunanistan'a ait değildir, ancak bazı iddialara konu olmuştur. Resim, böyle bir iddianın veya düşüncenin komik ve yanlış olduğunu ima ediyor.

Resimde, "Rock" adlı bir Twitter kullanıcısının paylaştığı bir tweet görülüyor. Tweet'te, terörist saldırılarının neden genellikle hükümet binalarını hedef almadığına dair bir şaşkınlık dile getiriliyor. Kullanıcı, bu konuda bir açıklama yapmak için "Readers added context they thought people might want to know" kısmında, 9/11 saldırılarında Pentagon'un hedef alındığını ve El Kaide'nin 1998'de birçok ABD elçiliğine saldırdığını belirtiyor. Tweet, gerçek bir olguyu -terörist saldırıların genellikle sivil hedeflere yönelik olduğunu- "Neden hükümet binalarına saldırmazlar?" sorusuna bir yanıt olarak sunarak, bir ironi/paradoks yaratıyor. Bu, terörist saldırıların genellikle siyasi ve ekonomik hedeflere yönelik olduğunu ima ederken, hükümetin genellikle saldırıların hedefinde olmadığına bir tür kafa karışıklığı veriyor. Tweet'in amacı, bu konuda bir eleştiri veya sorgulama yapmaktır; ancak doğrudan saldırgan ve kışkırtıcı değildir.

Resimde, Twitter'da paylaşılan bir dizi mesaj yer alıyor. Bir kullanıcı, "yanlış tecavüz iddialarının asla bir erkeği öldürmediği" iddiasında bulunuyor. Ardından, başka bir kullanıcı bu iddiayı eleştirerek, yanlış tecavüz iddialarının ciddi sonuçlar doğurabileceğini savunuyor ve cezalandırılmaları gerektiğini söylüyor. Mesajlar, yanlış tecavüz iddialarının geçmişte birçok ölüm, katliam ve ayaklanmaya yol açtığını öne sürerek, konuya farklı bir açıdan yaklaşmayı öneriyor. Komiklik, birincinin söylediği iddianın aşırı derecede hafif ve belki de abartılı bir yaklaşım olması, ikincisinin ise bu iddiayı daha ciddi bir perspektiften ele alması ve gerçekçi sonuçlarına vurgu yapmasıdır. Aslında konuyu insanlığın zorunlu bir şekilde yüzleşmesi gereken bir sorun olarak ele alarak, ciddiyeti ve hassasiyeti dile getiriyor. Bu, insanların "komik" buldukları bir olay veya durum değil, ciddi bir toplumsal sorun hakkında bir tartışma.

Görüntü, bir Instagram profil sayfasının mobil uygulamadaki ekran görüntüsüdür. Profil, "Instagram" ismiyle ve "Instagram HQ"dan gelen fotoğraflar olduğunu belirten bir açıklama ile (bit.ly/onthecouch01 kısaltmasıyla bağlantı) tanıtılıyor. Profilde 177 fotoğraf, 6.4 milyon takipçi ve sıfır takip edilen sayısı yer almaktadır. Ek olarak, fotoğraf haritası (photo map) seçeneği ve fotoğraflar da görünüyor. "Instagram" kelimesinin "Instagram HQ" ile bir araya getirilmesi, şakaya işaret ediyor. "HQ", "headquarters" yani genel merkezi anlamına gelir. Bu, Instagram'ın genel merkezi olduğunu anımsatan bir ironi ve esprili bir ifadedir. "Instagram'ın genel merkezinden fotoğraflar" ifadesi, biraz abartılı bir şekilde, "Instagram'ın kendisi tarafından gönderilen fotoğraflar" anlamına geliyor. Dolayısıyla, espri, Instagram'ın kendi profilinin kendisinin de nasıl olduğunu (veya kendisi gibi olduğunu) hafifçe alaycı bir şekilde vurguluyor.

Görüntüde, Coca-Cola logosunun üzerinde kırmızı ve beyaz renkte olan bir Coca-Cola teneke kutusu ve buzlu bir Coca-Cola içeceği içeren bir bardak yer alıyor. Resmin üzerinde, "Sevgili Coca-Cola: Artık yeni tatlar yok. Ya kokainini geri ekle ya da bırak" şeklinde bir metin bulunuyor. Bu, Coca-Cola'nın orijinal tadının değiştirilmesinden ve yeni tatların eklenmesinden şikayet eden, esprili bir göndermedir. Metinde, kokainin, eski Coca-Cola tadının bir parçası olduğuna dair (ki bu doğru değil) bir iddia var. Bu, eski tadı geri getirilmesini veya yeni tatlar eklemeyi reddetmeyi isteyen, tuhaf bir talep olarak tasarlanmış bir şaka. Orijinal tadı özleyen bir kişinin, esprili bir dille bunu dile getirdiği bir yorumdur.

Görselde Irak'ta bir grup altın çubuk ve bunların arasında duran bir asker görünüyor. Görüntünün altında, sosyal medya paylaşımında, Tom Cotton'ın Irak'ta demokrasiyi yaydığına dair bir iddia yapıldığı ve bu iddianın doğru olmadığı belirtiliyor. Aslında, fotoğrafta görünen askerin, 173. Hava Destek Tugayı'ndan bir üye olduğu ve 2003 yılında Kerkük'te bir kamyondan ele geçirilen 1000'den fazla altın çubuğun Irak Hazinesi'ne iade edildiği anı gösterdiği ve Tom Cotton'ın o dönem orduda olmadığı belirtiliyor. Bu, Tom Cotton'ın orduya katılıp katılmadığına dair bir gönderme yaparak, Irak'ta demokrasinin yayılmasını karikatürize eden bir espridir.

Resimde, Twitter'da paylaşılan bir mesaj görülüyor. Mesajda, bir kullanıcı (@kaotikmistik) tarafından paylaşılan ve bir kurmay albay olan "mösyö tolon" adlı birinin, mahalle imamına yönelttiği bir iddia yer alıyor. İddia, Hz. Muhammed'in ölümünden 178 yıl sonra doğduğu iddia edilen Buhari'nin hadislerinin güvenilir olmadığını öne sürüyor. Tweet'teki mizah, imamın bu iddia karşısında şaşkınlık içinde ve ezanların kesilmemesi için telaşla mahallede koştuğu imajını oluşturuyor. Bu, birinin dinî metinlerin doğruluğu ve tarihleri hakkında mantıksız veya tartışmalı iddialar öne sürerek meydan okuduğunu ve imamın da bu konuda şaşırmış ya da tedirgin olduğunu ifade ediyor. "Güvenilir hadis kaynağı" gibi ifadelerle dini otoritelere gönderme yaparak mizahı güçlendiriyor. Özetle, tweet dini hassasiyetleri, mantıksızlıkları ve iddiaların doğruluğunu sorgularak, imalarıyla güldürüyor.

Fotoğrafta, 113 yaşında, Rusya'nın erken dönem renk fotoğrafçılığının öncülerinden Sergey Prokudin-Gorsky tarafından çekilen bir portre görünüyor. Görünen kişi, geleneksel kıyafetler içinde oturan bir erkek. Fotoğrafın şakası, resmin dijital olarak renklendirilmiş olması ve orijinal halinin daha soluk, "karanlık ve az belirgin" renklerde olması gerçeğinde yatıyor. Renklendirilmiş halinin orijinalin ruhuna uygun olmadığına gönderme yapıyor. Eski fotoğrafın, günümüz estetiğine göre daha "sade" veya "renksiz" bulunabileceğine dair bir mizah içeriyor.

Görselde, Twitter'da Myron Gaines isimli kullanıcının yaptığı bir paylaşım yer alıyor. Paylaşımda, Nazi ordusunda Yahudi askerlerin bulunması hakkında bir topluluk notuna atıfta bulunarak, Hitler'in Yahudileri ya nefret ettiği ve onlara hizmet etmelerine izin vermediği ya da nefret etmediği ve hizmet etmelerine izin verdiği yönündeki iki zıt görüşe dikkat çekiliyor. Kullanıcı, bu iki görüşün bir arada varolamayacağını savunarak, bir ikilem ortaya koyuyor. Ardından, "Readers added context they thought people might want to know" (Okurlar, insanların bilmesini isteyebilecekleri ek bağlamlar eklediler) başlığı altında, notun aslında Yahudi askerlerin kimliklerini gizlediklerini ortaya koyduğu belirtiliyor. Sonrasında, 2. Dünya Savaşı tarihçilerinin, Yahudi Naziler tarafından kimliklerinin gizlendiği gerçeğini ortaya koydukları ve bazıların karışık kökenli veya fiziksel özellikleri nedeniyle "yeterince Alman veya Aryan" olarak algılanan askerler olduğu vurgulanıyor. Sonuç olarak, paylaşım; Nazi askerlerinde Yahudi insanların varlığı ile Hitler'in Yahudilere bakış açısı arasındaki görünürdeki çelişkinin, Yahudi askerlerin kimliklerini gizlemeleri ile çözülebileceğini ima eden bir mizah içeriyor. Mizah, aşikar bir çelişkinin (Hitler'in Yahudilere bakış açısıyla Yahudi askerlerin varlığı) ek bir gerçek (Yahudilerin kimliklerini gizlemesi) ile açıklanabilirliği üzerinden kuruluyor. Paylaşımdaki çelişkiye ve unutulmaya çalışılan gerçeklere dikkat çekilerek bir eleştiri yapılıyor.

Resimde, Coca-Cola'nın kırmızı ve beyaz ambalajlı bir teneke kutusu ve buz dolu bir bardak Coca-Cola görünüyor. Metin, Coca-Cola'ya, yeni tatlar yerine eski formülünü geri getirmesini veya hiç dokunmamasını söyleyen bir mesaj içeriyor. "Kokaine geri ekleyin veya bırakın" ifadesi, şakaya mizah katan, Coca-Cola'nın eski formülünün tarihsel olarak koka içerdiği yönündeki bir iddiaya, alaycı bir şekilde değinmektedir. Bu iddia, gerçek Coca-Cola'da koka bulunmadığını bilenler tarafından, bir espri olarak algılanır. Resimdeki mesaj, Coca-Cola'nın geleneksel tadına duyulan özlemi ve yeni tatların popülerliğini eleştirerek esprili bir şekilde anlatıyor.