Görsel, Twitter'da paylaşılan bir gönderi. Gönderide, İbrahim Alper Akalın isimli bir kullanıcının paylaştığı bir alıntı yer alıyor. Alıntı, Milton Friedman'a atıfta bulunarak "Devlete sahra çölünü verin, beş yıl içinde kum kıtlığı başlar" şeklindedir. Bu cümle, bir ironi ve/veya esprili bir uyarı içeriyor. Milton Friedman'ın, serbest piyasa ekonomisine ve az devlet müdahalesine inanan bir iktisatçı olduğunu biliyoruz. Görüntünün altındaki tweet ise, "Her gün 400 milyon bardak çay içilen ülkede ÇAYKUR milyarlık zarar açıklıyor" şeklinde. Bu, çay tüketiminin yüksek olduğu bir ülkede devletin işletmelerinin de kayıp yaşadığı anlamına gelir. Görüntünün genel mesajı, gereksiz devlet müdahalelerinin ve/veya kötü yönetimin, beklenmedik sonuçlara ve potansiyel ekonomik sorunlara yol açabileceğine dair bir esprili uyarıdır. "Sahra çölü" ifadesi, kaynakların sınırlı olduğu ve yanlış politikaların daha ciddi sorunlara yol açabileceği bir durumu temsil ediyor. Ayrıca, çay tüketimi de gönderiye bir mizah unsuru katmakta. Tweetin genel tonu, durumun ironik ve esprili bir şekilde ele alındığını ortaya koyuyor.

Fotoğrafta, "geceye z kuşağı"na ait olmayan, eski nesillerin bilmediği, geçmişten bir bilgiye dair kısa bir yazı bulunuyor. Yazı, 90'lı yıllarda yaşanan ekonomik, sosyal ve siyasi durumun, günümüzdeki duruma göre farklılıklarını vurguluyor. Yazıda anlatılanlar, o dönemin elektrik faturalarının, eğitimin, ulaşımın, tüketim alışkanlıklarının, kamu hizmetlerinin ve genel olarak hayatın farklı olduğunu ifade ediyor. Elektrik faturalarının iki ayda bir gelmesi, özel okulların azlığı, üniversitelerin olmaması, Sümerbank'ın varlığı, ucuz besinler, düşük meşrubat fiyatları gibi maddeler, o dönemin günlük yaşamının günümüzden farklı yönlerini öne çıkarıyor. "Bilmediği bir bilgi bırakmak" ifadesi, kuşaklar arasındaki farkı, geçmişin farklılığını ve "bugünkü yaşamımızın" özlemini dile getirmek için kullanılan bir tarz. Dolayısıyla espri, geçmiş dönemin bugünküyle karşılaştırılması ve o dönemin belirgin farklılıklarının vurgulaması üzerine kurulmuş. Son cümle ("son olarak önceden ülkemiz mülteci cenneti değildi") belki de o dönemin görece daha güvenli ve huzurlu olduğu izlenimini güçlendirmek ve modern zamanların dezavantajlarını vurgulamak için eklenmiş ironik bir dokunuş.

Resimde, üç farklı sahnenin yan yana yerleştirildiği bir kolaj görülüyor. Üstteki sol panelde, bir konuşma kürsüsünde, geleneksel Arap kıyafetleri giyen bir adam görünüyor. Bu sahne, Muhtemelen bir konuşma veya sunum anı. Ortadaki panelde ise bir havuza yakın öpüşen bir çift var. Bu sahne, genellikle aşk veya romantik ilişkilere atıfta bulunuyor. Sağdaki panelde ise farklı bir ortamda, siyah tişört ve kot pantolon giymiş bir adam ile siyah çizgili bir kadın görünüyor. Bu sahne, günlük yaşam veya sosyal etkileşim anını temsil ediyor. Resmin tamamı, bir "satirik" veya "alaycı" mizah örneği oluşturuyor. "Hayatı boyunca üç kuruş paraya çalışıp biriktirdiğini Suudi Arabistan'a bırakan Hacı Amcanın paralarını çatır çatır Rihanna'yla yiyen Suudi prens..." sözü, zengin Suudi prenslerinin, birikmiş servetlerini lüks harcamalarda veya şöhretli isimlerle ilişkilerinde nasıl harcadıkları hakkında ironik bir yorum yapıyor. Görüntülerle eşleştirildiğinde, üç panel de zenginliğin israfı ve gösterişli yaşam tarzı ile ilişkilendiriliyor. Prensin zenginliğini harcarken, çabası ve birikimi hiç dikkate alınmadığı bir şekilde, ironik bir gönderme yapılmaktadır.

Fotoğrafta, Twitter veya benzeri bir sosyal medya platformunda, "Siyah" kullanıcı adı altında paylaşılan bir mesaj görülüyor. Mesaj, kapitalizmin bisiklet kullanımını nasıl olumsuz etkilediğini eleştiriyor. "Kapitalizm Bisikleti sevmez" diyerek başlayan metin, bisiklet kullanımının ekonomik açıdan dezavantajlı olduğunu vurguluyor. Bisiklet kullananın, araba satın almayacağı, benzin harcamayacağı, kasko yaptırmayacağı, MTV ödememeyeceği, arabayı servise götürmeyeceği, lastik değiştirmeyeceği ve sonuç olarak sağlıklı kalacağı için doktora da gitmeyeceği gibi maddelerle bisiklet kullanımını "ekonomik olarak kötü" olarak sunuyor. Bu, kapitalist sistemde bireylerin tüketime yönlendirilmesinin ve böylece "doğal" sağlıklı yaşam tarzlarına karşı sistemin nasıl bir karşıtlığı olduğunu anlatarak, aslında bir ironi ve eleştiri içeriyor. Bisiklet kullanmanın sağlıklı olduğunu vurgulayarak, kapitalizmin sağlıklı yaşamı nasıl engellediğine ve tüketime zorladığına dikkat çekiyor. "Sağlıklı insan doktora gitmez" gibi bir ifadesi de şaşırtıcı bir şekilde, ironik bir anlatımla mizah unsuru katıyor.

Resimde, Kendall adlı bir kişinin Twitter paylaşımı görülüyor. Paylaşımda, kendisinin yaşadığı coğrafyada insanların çoğu şeye ya haram (yasak) ya da lüks (çok pahalı) diye baktığı, ve haram şeyleri yedikleri zaman lükse ulaşamadıkları vurgulanıyor. Bu, toplumdaki varlık farkının ve bazı sosyoekonomik sorunların, haram veya lüks arasında seçim yapmak zorunda kalan insanların lüks yaşam standartlarına erişememesiyle ilgili bir mizah örneği. Paylaşımdaki "haram" kavramı, genellikle bir yerin kültürel değerleriyle, dini normlarıyla veya toplumsal beklentilerle ilişkilendirilen bir durum; "lüks" ise ekonomik olarak daha güçlü grupların erişebileceği yaşam biçimleriyle, varlıklarıyla ilişkilendiriliyor. Dolayısıyla, espri bu ikisinin bir araya getirilip, erişilebilirliğin zorluğuna gönderme yaparak yapılan bir sosyal eleştiri.

Resimde, antik Yunan tarzı Bereket Tanrısı'nı konu alan bir karikatür var. Tanrı, zor bir dönem (kriz) yaşadıklarını belirtiyor ve durumun daha kötüye gideceğini söylüyor. Ancak yanında duran birisi, Tanrı'nın yetersiz kaldığını, yapılacak şeyin bir reform olduğuna dikkat çekiyor. Karikatür, kriz dönemlerinde geleneksel çözüm yollarının işe yaramadığını, sistematik değişikliklerin (reform) gerekliliğini vurgulamaktadır. Tanrı'nın "çok pis" bir durum olacağını söylemesiyle, durumun ciddiyetine işaret ederken, "yapılacak reform lazım" diyen kişinin ise çözümün bu geleneksel yol ile değil, yeni yaklaşımlarla sağlanacağını ima ediyor. Bu, siyasi veya toplumsal krizleri ele alan, ironik ve eleştirel bir yorum niteliğinde. Fotoğrafta, bir benzin istasyonunun fiyat panosunun görüntüsü yer alıyor. Panelde farklı yakıt türleri (Otogaz, Motorin, Kurşunsuz Benzin) ve bunların litre fiyatları gösteriliyor. Mizah, fiyatların komik bir şekilde benzer şekilde yazılmış olmasıyla ilgili. "33.18" ve "34.84" gibi fiyatlar, rakamların birbirine çok yakın olması dolayısıyla esprili bir etki yaratıyor ve belki de fiyatları düşürmek yerine bu şekilde yazıp abartmak isteyen bir benzin istasyonu çalışanı olduğunu ima ediyor. Bir başka deyişle, rakamların benzerliği, fiyatların aslında çok farklı olmadığını, ancak özellikle fiyatların daha küçük olduğunu göstermek için farklı şekillerde yazıldığını ima ediyor. Bu durum, fiyatların çok yüksek veya çok düşük olmadığına dikkat çekme amacı güdüyorsa, abartılı bir sunum biçimiyle yapılır.

Resimde, farklı renkte daireler içinde numaralar ve bunlara karşılık gelen durumlar (halet) Türkçe cümleler halinde yazılmış. Yukarıdaki başlık, "eğer numarayı göremiyorsan sen:" şeklinde, görsel yetersizlik veya problem yaşayan birini hedef alıyor. Yani, resmin mesajı, kişilerin durumlarını ifade eden sözcüklerin anlamsal çağrışımlarına gönderme yapıyor. Numaraların belli bir anlamı ya da görsel bir ipucu olmayabilir, ancak yazılan durum açıklamaları, çeşitli duygusal ve fiziksel durumları mizahî bir şekilde anlatıyor. Örneğin, "susamışsın" (susuzsun) durumunu ifade eden bir numara görememiş olabilirsiniz. Mizah, numara görme veya algılama ile durumu anlama arasında bir bağlantı kurarak yaratılıyor. Görsel yetersizlik veya problem olmaksızın da, resmin numaraları ve yazılanları birbiriyle uyumlu ve mantıklı biçimde ilişkilendirilebilir durumlara ait durumlar olarak okunmasını, hatta abartılı bir şekilde algılanmasını sağlar. Sonuç olarak, resmin mizahı, sözcüklerin çağrıştırdığı durumlar ve bunların farklı anlamları arasında kurulan ilişkiye dayanmaktadır.

Fotoğrafta, "abdullah naci" adlı bir kişinin Twitter paylaşımı görülüyor. Paylaşımda, Türkiye'nin doğal güzelliklerine (dağlar, yaylalar) ve geniş verimli topraklarına sahip olmasına rağmen, hayvancılık, tarım ve deniz ürünleri açısından yetersizliklerinden yakınıyor. Paylaşım, Türkiye'nin potansiyelinin farkında olmanın ve bu potansiyeli gerçekleştirmek için sistematik çaba göstermenin önemini vurgulamak için ironik bir şekilde eleştirel bir bakış açısıyla sunulmuş. "Hayvancılık yok, tarım yok, soframızda balık yok" gibi ifadeler, Türkiye'nin sahip olduğu doğal zenginliklerin ne yazık ki yeterince kullanılamadığına dair bir esprili eleştiridir. "Bir Avrupa ülkesi büyüklüğünde onlarca verimli ovamız var" cümlesi, bu potansiyelin boşa harcanmasının ironik bir şekilde vurgulanması. Sonuç olarak, durumun sistematik bir çaba ile düzeltilebileceği mesajı veriliyor.

Resimde, sosyal medya platformunda (Twitter gibi) bir paylaşım görülüyor. Paylaşımın sahibi Abdullah Naci adında biri ve paylaşımda Türkiye'nin coğrafi zenginlikleriyle ilgili bir eleştiri var. Paylaşım, Türkiye'nin güzel dağlara ve yaylalara sahip olduğunu, ancak hayvancılık, tarım ve deniz ürünleri gibi sektörlerde ciddi bir eksiklik olduğunu, hatta bu eksikliklerin Avrupa ülkelerinden birinin büyüklüğünde geniş verimli ovaları bile gölgede bıraktığını iddia ediyor. Bu durumla ilgili bir şikayet ya da eleştiri var. "Hayvancılık yok, tarım yok, soframızda balık yok" gibi ifadelerle Türkiye'nin potansiyelini tam olarak kullanamaması, ve bu durumun düzeltilmesi için sistematik bir gayretin gerekliliğine vurgu yapılıyor. Özetle, paylaşım, Türkiye'nin güzel doğasına sahip olmasına rağmen, ekonomik ve tarımsal anlamda yetersiz kaldığını, ancak bu durumun sistematik bir çaba ile değişebileceğini vurguluyor. Bu, bir anlamda, Türkiye'nin doğal güzelliklerinin yanı sıra ekonomik gelişimi için de çaba göstermesi gerektiği şeklinde yorumlanabilir. Bir tür ironi ve hafif eleştiri içeren, yazara göre ülkenin potansiyeline dair bir gözlem var.

Resimde, geniş ve kumsal bir çöl manzarası görülüyor. Tweet'in metni ise, şu anki iktidara "sahra Çölü'nü verin, yarın kum sıkıntısı başlar" şeklinde bir mizah içeren eleştiri yapıyor. Bu, mevcut iktidarın kötü bir yönetim anlayışına sahip olduğunu ve hatta geleceğin çölleşmeyle tehdit edildiğini ima eden bir ironik yorum. "O derece!" ifadesi de abartılı bir anlam katıp, durumun ne kadar vahim olduğuna dair bir vurgu yapıyor. Özetle, tweet iktidarı, kötü kararları ve olası sonuçları sebebiyle eleştiriyor.

Resimde işçiler yürüyüş yapıyor ve "Sahip olduğunuz servet bizden çaldıklarınızdır, enerji ve maden işçileri" yazan bir pankart taşıyorlar. Tweet'te söylenen ise Cengiz İnşaat'ın 4 yılda 6 milyar TL'lik vergi borcu olduğu, ancak bağışladıkları ve vergiden düştükleri miktarın sadece 3 milyar TL olduğu. Buradaki espri, işçilerin Cengiz İnşaat'ın servetinin kendilerinden çalındığını söylemesi ve Cengiz İnşaat'ın ise vergi borcunu karşılamak için bağış yapmış gibi görünmesi. İki durum da, aslında işçilerin haklarının gasp edildiğini gösteriyor.

NİHAL @DeliMavi1971 Dünyanın en zengin coğrafyasında, dünyanın en aptal insanları sayesinde, dünyanın en fakir insanları olarak...

NİHAL @DeliMavi1971 Dünyanın en zengin coğrafyasında, dünyanın en aptal insanları sayesinde, dünyanın en fakir insanları olarak...

Bu resimde, "Tarafını Seç" başlığı altında beş farklı grup insan gösteriliyor: işçiler, borçlular, tüketenler, yolsuzluklar ve yatırımcılar. Her bir grup altında, bu grubun kimin zengin ettiğini gösteren bir açıklama var. Örneğin işçiler "Patronları Zengin Eder", borçlular "Bankaları Zengin Eder" ve yolsuzluklar "Politikacıları Zengin Eder" gibi. Bu resim, kapitalist sistemin nasıl işlediğini ve insanların nasıl sisteme göre gruplandırıldığını hicivli bir şekilde ele alıyor. Şakayı anlamanın en basit yolu, "Kim zengin oluyor?" diye sormaktır. Sistemin zengin etmediği grupları (işçiler, borçlular, tüketenler) ve sistemin zengin ettiği grupları (patronlar, bankalar, politikacılar, yatırımcılar) karşılaştırmak bu şakayı daha iyi anlamamızı sağlayacaktır.

Fotoğrafta, Murat Ağırel'in Twitter hesabından bir paylaşım görüyoruz. Paylaşımda, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın günlük koruma giderinin 1,3 milyon TL, aylık ise 39 milyon TL olduğu yazıyor. Ardından, Amasra'da bir yılda çıkarılan 49 bin ton kömürün bedeli olan 28,15 milyon TL'nin Erdoğan'ın aylık koruma giderinden az olduğu belirtiliyor. Bu paylaşım, Erdoğan'ın koruma giderlerinin aşırı yüksek olduğunu ve bunun halkın vergileriyle karşılandığını ima ederek, Erdoğan'ı eleştiriyor. Amasra'da çıkarılan kömürün değeriyle Erdoğan'ın koruma giderini karşılaştırarak, Erdoğan'ın koruma giderlerinin gereksiz ve abartılı olduğunu vurgulamak isteniyor.

Resimde, bir gökdelende çalışan bir cam temizleyicinin kırmızı bir domatesin içine hapsolmuş gibi görünmesi yer alıyor. Bu resimdeki espri, cam temizleyicinin domatesin içinde olmasına rağmen işine devam etmesi ve bu durumun normalmiş gibi davranması. Resimdeki yazı da espriyi destekliyor ve "Bir domates eve o kadar paraya geliyorsa, camı da silmesi gerekir" diyor. Yani, domates bile çalışıp para kazanmak zorundaysa, cam temizleyicinin de bu şartlarda çalışması normal karşılanıyor. Bu resim, insanları güldürmek için, gerçekçi olmayan bir durumu komik bir şekilde gösteriyor. Fotoğrafta, bir sürü ekmeği arkasına bağlamış bir motosiklet sürücüsü görülüyor. Bu fotoğrafın mizahı, sürücünün ekmekleri taşımak için çok yaratıcı ve sıra dışı bir yol bulmasında yatıyor. Sürücünün, o kadar çok ekmeği taşımak için motosikletinin arka kısmını kullanmasının komikliği, bu fotoğrafın mizahını oluşturuyor. Fotoğrafta yaşlı bir kadın, bir Alman kurdu köpeği ile yürüyüş yapıyor. Kadının yüzü, yüzünde taktığı mavi ve kırmızı kumaş maske ile kapatılmış. Bu fotoğrafta espri, yaşlı kadının yüzünü kapatmasının koronavirüs salgını nedeniyle olduğunu ima ederken, köpeğinin maskesiz olması. Bu durum, insanların çoğunun hayvanları için maske takmadığını, ancak kendi sağlığı için maske taktığını gösteriyor. Espri, insanları hayvanlarına karşı aldıkları özeni kendilerine karşı da göstermeye teşvik ediyor. Bu fotoğrafta, silahlı bir adamın ve bir hakemin olduğu görülüyor. Hakemin elinde kırmızı kartı var ve adamı, bir maçta bir gol attığı için değil, silahını kullandığı için uyarıyor. Bu fotoğrafa baktığımızda gülünç olan şey, hakemin adamı kırmızı kartla uyarması ve adamın silahını tehdit edici bir şekilde göstermesidir. Bu durum, futbolda veya herhangi bir sporda gerçekleşmesi mümkün olmayan bir şeydir ve bu nedenle eğlenceli ve ironik bir fotoğraf olarak yorumlanabilir. Fotoğrafta iki kadın var. Birisi çiçekli bir elbise giyiyor, diğeri ise siyah bir elbise giyiyor. Siyah elbiseli kadının elbisenin ön tarafında bir kesik var. Görünüşe göre, siyah elbiseli kadın, çiçekli elbiseli kadının elbisenin önündeki kesikleri kıskanıyor. Bu nedenle, "Keşke benim de elbisemde kesikler olsaydı." gibi bir düşünceye sahip olabilir.

Fotoğrafta, Twitter'da yayınlanmış bir tweet görülüyor. Tweet'in yazarı Şahan Gökbakar, Somali'ye 1 milyar dolar, sığınmacılara ise 40 milyar dolar harcandığını belirtiyor. Kendi vatandaşlarının üniversite okumaya çalışırken, Kredi Yurtlar Kurumu'nun 23 bin TL verip 80-90 bin TL olarak geri istediğini söyleyerek, durumun absürt olduğunu ve vicdanının sızladığını dile getiriyor. Şahan'ın mizahı, iktidarın önceliklerini eleştirerek, Somali'ye ve sığınmacılara harcanan paraya rağmen, vatandaşlarının üniversite okumaya çalışırken zor durumda bırakılmasını vurguluyor.

Fotoğrafta Karl Marx'ı görüyoruz. Altında ise "Kütlenin yaxşı yaşadığı ölkələr yoxsul, kütlenin pis yaşadığı ölkələr varlıdıllar." yazıyor. Bu, Marx'ın kapitalizmin getirdiği eşitsizliği ve işçi sınıfının sömürülmesini eleştirmesini esprili bir şekilde ele alıyor. Marx, işçilerin (kütle) kötü yaşam koşullarına maruz kaldığını ve zenginliğin az bir elin kontrolünde olduğunu savunmuştur. Bu espri, bu durumu tersine çevirir ve zenginliğin işçilerin kötü yaşam koşullarına bağlı olduğunu ima eder.

Fotoğrafta, Twitter'da bir profil fotoğrafı olan bir kişinin yaptığı paylaşım görülüyor. Bu paylaşımda, Somaliye ve sığınmacılara yapılan harcamaların yüksekliği vurgulanmış ve vatan evlatlarının üniversite okumak için Kredi Yurtlar Kurumu'ndan aldığı kredilerin faizleriyle birlikte nasıl yüksek meblağlara çıktığı ve bu durumun adaletsizliği eleştiriliyor. Bu paylaşım, Somaliye ve sığınmacılara yapılan harcamalara yönelik eleştiriyi, Kredi Yurtlar Kurumu'ndan alınan kredilerin faizleriyle bağdaştırarak mizahi bir şekilde ele alıyor. Paylaşımda, Somaliye ve sığınmacılara yapılan harcamaların Kredi Yurtlar Kurumu kredilerinden daha yüksek olması, bu durumun adaletsizliği ve vatan evlatlarının bu adaletsizliğe tepki vermesi alaycı bir şekilde vurgulanıyor. Bu paylaşımın espri konusu, toplumda yaygın olarak kabul gören bir görüşün, yani Somaliye ve sığınmacılara yapılan harcamaların fazla olduğuna dair bir inancı, Kredi Yurtlar Kurumu'nun yüksek faizli kredileri ile karşılaştırarak ters yüz etmesidir. Bu karşılaştırma, söz konusu harcamaların yüksekliğini eleştiren kişilerin, aynı zamanda yüksek faizli kredilerden de yakınan tutarsızlığını ortaya koyarak mizahi bir şekilde eleştiriyor.

Fotoğrafta, 2,5 litre süt ve 3 litre kola içecekleri yan yana gösteriliyor. Süt şişesi üzerinde "GÜNLÜK" yazan bir etiket var. Kola şişesinde ise "Coca-Cola" markası ve "ORİJİNAL TAT" yazısı bulunuyor. Fotoğrafın altında ise "2,5 litre süt alacağına 3 litre kola al hem aynı para, hem doğal, hem faydalı. Paran ülkemizde kalmasın çiftçi kalkınmasın. Çünkü çiftçinin cebine 2 kuruş girse gider akpye oy verir." yazıyor. Bu, Türkçede "akp" kelimesinin, AKP (Adalet ve Kalkınma Partisi) siyasi partisini temsil etmek için kullanılan bir kısaltma olduğu bilindiği için, politik bir hiciv. Fotoğraftaki mesaj, süt tüketerek yerli üretimi desteklemeyi, Coca-Cola gibi yabancı markalı ürünleri tüketmek yerine, yerli üretim ve tarım sektörünün desteklenmesini savunuyor. Aynı zamanda, tüketicilerin politik tercihlerinde ekonomik çıkarları göz önünde bulundurarak hareket ettiklerini de eleştiriyor.